چگونه ضایعات را بشناسیم؟ ( روش‌های شناسایی ضایعات )

امروزه با صنعتی ‌تر شدن جوامع و افزایش تولید و مصرف کالاها، مقدار پسماند و ضایعات به‌ طور چشمگیری افزایش یافته است. این حجم از ضایعات اگر به ‌درستی مدیریت نشوند، علاوه بر اتلاف منابع، می‌توانند خسارات زیست‌ محیطی جبران ‌ناپذیری ایجاد کنند. از این رو، آشنایی با روش‌های شناسایی ضایعات و به‌کارگیری روش شناخت ضایعات برای تفکیک انواع پسماند از یکدیگر، از اهمیت بالایی برخوردار است. همچنین، درجه‌ بندی ضایعات بر اساس نوع، کیفیت و ارزش بازیافتی، به فعالان این حوزه کمک می‌کند تا فرآیند خرید، فروش و بازیافت را به ‌صورت اصولی و اقتصادی انجام دهند. در این مقاله روش‌های شناسایی و درجه بندی ضایعات را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

انواع ضایعات و دسته ‌بندی آن‌ها

پیش از آن که به روش‌‎های شناسایی ضایعات بپردازیم، لازم است تعریف دقیقی از این مفهوم داشته باشیم. «ضایعات» به موادی گفته می‌شود که پس از استفاده، یا در فرآیند تولید دیگر قابل استفاده نبوده و به‌ عنوان پسماند شناخته می‌شوند.

ضایعات به طور کلی در دو گروه اصلی ضایعات فلزی و ضایعات غیر فلزی طبقه ‌بندی می‌شوند:

• ضایعات فلزی:

شامل موادی از جنس فلزات مختلف است. این ضایعات خود به ضایعات آهنی (فلزی مغناطیسی مانند آهن، فولاد و چدن) و ضایعات غیرآهنی (فلزات غیرمغناطیسی مانند آلومینیوم، مس، برنج، سرب و …) تقسیم می‌شوند.

برای آشنایی با ضایعات فلزی پر سود مقاله پرسودترین ضایعات فلزی را مطالعه نمایید.

• ضایعات غیر فلزی:

شامل موادی است که دارای ترکیب غیر فلزی هستند، مانند تخته، سنگ، چوب، شیشه، کاغذ، پلاستیک و سایر مواد آلی یا معدنی.

برای تفکیک اصولی انواع فلزات و سایر پسماندها، آشنایی با روش‌های شناخت ضایعات از اهمیت بالایی برخوردار است. در ادامه، به بررسی روش‌های شناسایی ضایعات رایج در میان فعالان این حوزه می‌پردازیم.

روش‌های شناسایی ضایعات

برای کسانی که در زمینه جمع ‌آوری، خرید و فروش یا بازیافت ضایعات فعالیت می‌کنند، آشنایی با روش‌های شناسایی ضایعات حیاتی است. ساده ‌ترین و متداول ‌ترین روش‌های شناخت ضایعات عبارتند از:

• روش آهنربایی
• بررسی وزن و ظاهر
• ویژگی های ظاهری و اطلاعات نشانه گذاری
• استفاده از آزمون‌های مرتبط

در ادامه هر یک از این روش‌های شناخت ضایعات را شرح می دهیم.

روش آهنربایی

 سریع‌ ترین روش شناسایی ضایعات آهنی، استفاده از آهنربا است. اگر قطعه فلزی به آهنربا جذب شود، جنس آن از آهن یا فولاد (فلزات آهنی) است. بر عکس، فلزاتی مانند آلومینیوم، مس، برنج و برنز به آهنربا جذب نمی‌شوند. با این آزمایش ساده می‌توان ضایعات آهنی را از سایر ضایعات فلزی جدا کرد.

بررسی وزن و ظاهر

یکی از رایج ‌ترین روش‌های شناسایی ضایعات، توجه به وزن و ظاهر آن‌هاست. در میان روش‌های شناخت ضایعات فلزی، بررسی چگالی و رنگ می‌تواند نقش مهمی در تشخیص نوع فلز ایفا کند. برای مثال آهن فلزی نسبتاً سنگین با رنگ خاکستری-مسی است؛ در حالی که آلومینیوم فلزی سبک و به رنگ نقره ‌ای روشن است. وزن مخصوص آلومینیوم حدود ۲٫۷ گرم بر سانتی‌ متر مکعب است که خیلی کمتر از آهن است. لذا می‌توان با مقایسه وزن یا در دست گرفتن فلز به اختلاف چگالی آن‌ها پی برد. مس نیز فلزی نسبتاً سنگین با رنگ قرمز مایل به نارنجی است که به راحتی از رنگ و وزن از آلومینیوم یا فولاد متمایز می‌شود.

ویژگی‌های ظاهری و اطلاعات نشان‌گذاری

یکی دیگر از روش‌های شناسایی ضایعات توجه به ویژگی‌های ظاهری و نشانه گذاری‌های آن‌ها است. گاهی اوقات شکل ظاهری یا برچسب روی ضایعات می‌تواند نوع آن را مشخص کند. به عنوان مثال بر روی برخی قطعات فلزی می‌تواند علائم استاندارد (مانند عدد ۳) یا کد رنگ وجود داشته باشد که آن را به آلومینیوم یا فولاد خاصی نسبت می‌دهد. ضایعات الکترونیکی و پلاستیکی معمولاً پلاک‌های شناسایی یا کدهای بازیافت دارند که نوع ماده را نشان می‌دهند.

استفاده از آزمون‌های تکمیلی

در برخی شرایط خاص، می‌توان از آزمون‌های مکمل به ‌عنوان بخشی از روش‌های شناسایی ضایعات استفاده کرد. روش‌هایی مانند آزمایش شعله (رنگ شعله یا دود ایجاد شده در هنگام سوزاندن قطعه)، آزمون خراش با سوهان یا مقاومت الکتریکی می‌تواند به تشخیص جنس فلز کمک کند. برای مثال نیکل، کادمیوم و برخی آلیاژها در شعله رنگ‌های مشخصی تولید می‌کنند.

در کاربردهای معمول، استفاده از روش‌های شناخت ضایعات مانند آزمون آهنربا، بررسی وزن و ظاهر، برای تفکیک اولیه کافی هستند و روش آزمون‌های تکمیلی تنها در موارد ویژه و با رعایت کامل اصول ایمنی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

با استفاده از تکنیک‌ها و روش‌های شناسایی ضایعات، می‌توان انواع ضایعات را به ‌درستی دسته بندی و درجه ‌بندی نمود. این امر موجب افزایش دقت در خرید و فروش و بهبود فرآیند بازیافت می‌شود. در ادامه جدول جامعی ارائه شده که روش شناخت ضایعات فلزی رایج را به‌ صورت خلاصه و کاربردی نشان می‌دهد.

ضایعات غیرفلزی مانند کاغذ، پلاستیک، شیشه، چوب و پارچه، اغلب با ظاهر و کاربردشان به ‌راحتی قابل شناسایی هستند و معمولاً نیازی به روش‌های تخصصی تشخیص ندارند. با این حال، شناخت قابلیت بازیافت آن‌ها می‌تواند در تفکیک اصولی زباله‌ها مؤثر باشد.

با استفاده از تکنیک ها و روش‌های شناسایی ضایعات، می‌توان ضایعات را به درستی شناخته و دسته بندی نمود و از این طریق فرآیند خرید و فروش و بازیافت را بهبود بخشید.

دسته‌ بندی و درجه ‌بندی ضایعات فلزی

پس از آشنایی با روش های شناخت ضایعات و جمع آوری و تفکیک آنها،  نوبت به درجه بندی ضایعات فلزی می رسد. دسته ‌بندی  و درجه بندی ضایعات فلزی معمولا بر اساس نوع و کیفیت فلز انجام می‌شود. به ‌ویژه در ضایعات آهنی و آلومینیومی طبقه ‌بندی‌‌های خاصی تعریف شده است:

• درجه بندی ضایعات آهن:  این ضایعات برحسب میزان خلوص آهن و کیفیت قطعات، به دسته‌هایی مانند «روغنی»، «سوپر ویژه»، «ویژه»، «درجه یک»، «درجه دو» و «درجه سه» تقسیم می‌شوند. به عنوان مثال ضایعات روغنی شامل ورق‌های نازک و بدون زنگ‌ زدگی است؛ در حالی که ضایعات «سوپر ویژه» شامل ورق‌های آهنی زنگ‌ خورده، خرده‌ میلگرد و قطعات ضخیم فولادی برش‌خورده است. ضایعات آهن درجه یک، دو و سه نیز به ترتیب کیفیت بالاتری از آهن دارند و قیمت آن‌ها پایین‌تر است (ضایعات درجه یک بیش از ۹۵٪ آهن دارد و ارزشمندتر از ضایعات درجه دو یا سه است). علاوه بر این، ضایعات آهن گالوانیزه (آهن پوشش‌دار با روی) و ضایعات آلیاژی (فولادهای آلیاژی با عناصر کروم، منگنز و …) نیز به‌صورت جداگانه طبقه‌بندی می‌شوند.
• دسته بندی ضایعات آلومینیوم: ضایعات آلومینیومی معمولاً به دو نوع «خشک» و «نرم» تقسیم می‌شوند. آلومینیوم نرم ضایعاتی است چکش‌خوار و انعطاف‌پذیر (مثلاً به شکل ورق‌ها، پروفیل‌ها، قاب در و پنجره و …) که پس از بازیافت قابلیت شکل‌دهی بیشتری دارد. در مقابل، آلومینیوم خشک ضایعاتی سخت و شکننده‌تر (مانند قطعات ریخته‌گری و اجزای خودروسازی) است که معمولاً در تولید محصولات با دوام بالا به کار می‌رود. یکی از تفاوت‌های مهم این دو، استحکام و وزن مخصوص آن‌ها است که باعث می‌شود کاربرد و قیمتشان متفاوت باشد.
• سایر ضایعات فلزی:  ضایعات مس، برنج، چدن و دیگر فلزات رنگی (غیرآهنی) نیز دارای دسته‌ بندی ‌های خاص خود هستند، اما در معاملات معمولاً برحسب نوع فلز (مثلاً قراضه مس کابل یا مس ذوبی، ضایعات برنج زردبار یا سفیدبار و …) تفکیک می‌شوند. این دسته‌بندی‌ها براساس استانداردها یا عرف بازار تعیین می‌شود تا کیفیت و ارزش ضایعات مشخص گردد.

برای فعالان حوزه ضایعات، آشنایی با روش‌های شناسایی ضایعات و درجه بندی ضایعات فلزی بسیار مهم است. هر چه تفکیک و درجه‌ بندی و دسته بندی ضایعات دقیق‌تر انجام شود، امکان فروش با قیمت بهتر و بازیافت مؤثرتر فراهم می‌شود. به ‌عنوان مثال ضایعات آهن سوپر ویژه به دلیل خلوص بالای آهن قیمت بیشتری نسبت به ضایعات درجه دو دارد.

خلاصه‌ای از اهمیت آشنایی با روش های شناسایی ضایعات و نقش ایران ضایعات در ارتقای بازار

در این مقاله سعی کردیم تا به معرفی روش‌های شناسایی ضایعات، آشنایی با انواع آن‌ها، و اهمیت درجه‌ بندی ضایعات بپردازیم. آشنایی با روش‌های شناخت ضایعات، نقش مهمی در تفکیک اصولی، قیمت‌گذاری صحیح و افزایش بهره‌ وری در فرآیند بازیافت ایفا می‌کند.

وب‌سایت ایران ضایعات به‌عنوان مرجع تخصصی در زمینه خرید، فروش، قیمت‌گذاری و دسته ‌بندی انواع ضایعات، بستری حرفه‌ای برای فعالان این حوزه و تمامی علاقه‌ مندان به بازار ضایعات فراهم کرده است. اگر به‌ دنبال فروش ضایعات، استعلام قیمت روز ، یا یافتن خریدار مطمئن هستید، این وب سایت همراه قابل ‌اعتمادی برای شما خواهد بود.

با عضویت در سایت ایران ضایعات، به بزرگ‌ترین شبکه فعالان حوزه ضایعات در کشور بپیوندید و هوشمندانه معامله کنید.