کاهش استخراج سنگ آهن ادامه دارد؛ افزایش هزینه های معادن
روند نزولی استخراج سنگ آهن در کشور تحت تأثیر مجموعه ای از عوامل از جمله افزایش هزینه های تولید، کاهش صادرات، افت تقاضای داخلی و محدودیت های انرژی ادامه پیدا کرده است. فعالان بخش معدن معتقدند در صورت برطرف نشدن چالش های موجود، شرایط تولید سنگ آهن در سال آینده دشوارتر خواهد شد.
بررسی آمارهای منتشر شده از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت نشان می دهد میزان استخراج سنگ آهن در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته و از حدود ۱۲۷ میلیون تن به نزدیک ۱۱۵ میلیون تن رسیده است؛ یعنی این بخش با افت حدود ۱۲ میلیون تنی استخراج مواجه شده است.
کارشناسان بخش معدن معتقدند افزایش هزینه نهادههای تولید، کاهش جذابیت صادرات، محدودیتهای حملونقل و انرژی، زنجیره تولید سنگآهن تا فولاد را با فشارهای جدی روبهرو کرده است.
کاهش صادرات و افت تقاضا؛ دو عامل اصلی فشار بر معادن سنگ آهن
سعید عسکرزاده، دبیر انجمن سنگ آهن ایران، با اشاره به وضعیت فعلی این صنعت اظهار کرد که فعالیت معادن سنگ آهن ارتباط مستقیمی با شرایط صنایع پایین دستی دارد.
وی توضیح داد که در سال های گذشته به دلیل مازاد تولید در بازار داخلی، بخشی از محصولات مانند کنسانتره و گندله به بازارهای صادراتی ارسال میشد، اما کاهش صادرات باعث شده فشار بیشتری به تولیدکنندگان وارد شود.
به گفته وی، زمانی که بازار خارجی فعال باشد، کاهش تقاضای داخلی میتواند تا حدودی جبران شود، اما در شرایط فعلی، محدودیتهای صادراتی و کاهش خرید خارجی، امکان جایگزینی بازارها را دشوار کرده است.
افزایش شدید هزینه های تولید در معادن سنگ آهن
یکی از مهمترین مشکلات معادن در شرایط فعلی، رشد قابل توجه هزینه های تولید است. دبیر انجمن سنگ آهن ایران با اشاره به افزایش قیمت نهاده های معدنی گفت: هزینه های مربوط به پیمانکاران، سوخت، مواد ناریه، نیروی انسانی و برخی هزینه های جانبی با سرعت زیادی افزایش پیدا کرده اند؛ در حالی که قیمت محصولات معدنی متناسب با این رشد افزایش نیافته است.
این موضوع باعث شده فاصله میان هزینه تمام شده تولید و درآمد حاصل از فروش محصولات بیشتر شود و تنها معادنی که از ذخایر مناسب، مقیاس تولید بالا یا توان مالی بیشتری برخوردار هستند، امکان ادامه فعالیت داشته باشند.
کمبود مواد ناریه؛ چالش جدید معادن سنگ آهن
یکی از مهمترین گلوگاه های فعلی در بخش معدن، تأمین مواد ناریه مورد نیاز عملیات استخراج است. مواد ناریه نقش مهمی در عملیات انفجار، برداشت سنگ و آمادهسازی معادن دارند و کمبود یا افزایش قیمت آنها میتواند مستقیماً بر میزان استخراج اثر بگذارد.
عسکرزاده اعلام کرده است که قیمت مواد ناریه حدود ۱۷۰ درصد افزایش یافته و این موضوع فشار زیادی بر معادن وارد کرده است.
به گفته وی، برخی معادن در کوتاهمدت برای مدیریت شرایط ممکن است میزان باطلهبرداری را کاهش دهند و تمرکز بیشتری بر استخراج ماده معدنی داشته باشند، اما این راهکار پایدار نیست.
زیرا باطله برداری بخش ضروری آماده سازی معدن است و کاهش آن امروز می تواند مشکلات بیشتری در روند استخراج سال های آینده ایجاد کند.
افزایش چند برابری هزینه سوخت معادن
هزینه سوخت نیز به یکی دیگر از عوامل فشار بر معادن سنگ آهن تبدیل شده است. بر اساس اظهارات دبیر انجمن سنگ آهن ایران، اگرچه سهم بخش معدن از مصرف گازوئیل کشور حدود ۲ درصد اعلام شده، اما افزایش هزینه تأمین سوخت تأثیر قابل توجهی بر اقتصاد معادن داشته است. وی عنوان کرده است که هزینه سوخت در معادن بزرگ نسبت به حدود دو سال قبل رشد بسیار زیادی داشته و این افزایش در معادن کوچک نیز قابل توجه بوده است.
افزایش هزینه انرژی، به ویژه برای معادنی که فاصله زیادی با مراکز مصرف یا زیرساخت های مناسب دارند، می تواند قیمت تمامشده استخراج را بیشتر افزایش دهد.
خطر کاهش بیشتر تولید سنگ آهن در سال آینده
دبیر انجمن سنگ آهن ایران هشدار داده است که اگر مشکلات مربوط به تأمین مواد ناریه و سایر نهاده های تولید حل نشود، روند کاهش تولید در سال آینده نیز ادامه خواهد داشت.
به گفته وی، حتی معادنی که در حال حاضر از توان مالی و ظرفیت بیشتری برخوردار هستند، ممکن است به تدریج با محدودیتهای بیشتری در تأمین مواد اولیه و ادامه فعالیت مواجه شوند.
فعالان معدنی معتقدند استمرار این وضعیت میتواند بر کل زنجیره فولاد کشور اثر بگذارد؛ زیرا کاهش استخراج سنگآهن، در نهایت میزان تولید کنسانتره، گندله، آهن اسفنجی و فولاد را تحت تأثیر قرار میدهد.
کمبود گاز؛ تهدید جدی برای زنجیره فولاد
علاوه بر مشکلات مربوط به هزینه تولید، محدودیت گاز نیز یکی از چالش های اصلی صنایع معدنی و فولادی محسوب میشود. گاز طبیعی در فرآیند تولید آهن اسفنجی نقش اساسی دارد و کاهش یا قطع آن میتواند باعث افت تولید در این بخش شود.
کاهش تولید آهن اسفنجی بهطور مستقیم مصرف گندله را کاهش میدهد و این مسئله در ادامه بر تقاضای محصولات بالادستی مانند کنسانتره و سنگآهن اثر خواهد گذاشت.
به گفته فعالان این صنعت، اگر محدودیتهای گازی در ماههای سرد سال تشدید شود، بخشهای مختلف زنجیره فولاد از معدن تا واحدهای فرآوری با کاهش تولید مواجه خواهند شد.
کاهش همزمان بازار داخلی و صادراتی سنگ آهن
یکی از مشکلات مهم فعلی صنعت سنگآهن، نبود تقاضای کافی در هر دو بازار داخلی و خارجی است. در سال های گذشته، تولیدکنندگان در صورت کاهش مصرف داخلی می توانستند بخشی از محصولات خود را صادر کنند، اما اکنون محدودیتهای صادراتی و مشکلات حملونقل دریایی باعث شده استفاده از بازار خارجی نیز با دشواری همراه باشد. این شرایط باعث شده برخی معادن با وجود داشتن ظرفیت تولید، نتوانند با حداکثر توان فعالیت کنند.
تأثیر افت تولید فولاد بر معادن سنگ آهن
زنجیره فولاد بهصورت پیوسته فعالیت میکند و کاهش تولید در یک بخش، سایر حلقهها را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
اگر تولید فولاد کاهش پیدا کند، مصرف مواد اولیه مانند گندله و کنسانتره نیز کاهش خواهد یافت. این موضوع در نهایت میتواند باعث افت تقاضا برای سنگآهن استخراجشده از معادن شود. به همین دلیل، مشکلات بخش معدن را نمیتوان جدا از وضعیت کلی صنعت فولاد کشور بررسی کرد.
راهکارهای جلوگیری از کاهش تولید سنگآهن چیست؟
فعالان بخش معدن معتقدند برای جلوگیری از افت بیشتر استخراج سنگآهن، مجموعهای از اقدامات باید در دستور کار قرار گیرد.
مهمترین راهکارها شامل:
- بهبود شرایط صادرات محصولات معدنی
- ایجاد ثبات در تأمین انرژی
- کنترل هزینه نهادههای تولید
- تأمین مواد ناریه مورد نیاز معادن
- اصلاح سیاستهای قیمتگذاری
- حمایت از سرمایهگذاری در بخش معدن
- کاهش موانع فعالیت معادن کوچک و متوسط
است. بدون اصلاح این مشکلات، افزایش هزینهها میتواند تعداد بیشتری از معادن را با خطر کاهش تولید یا توقف فعالیت مواجه کند.
آینده صنعت سنگ آهن ایران در گرو حل چالش های تولید
صنعت سنگ آهن یکی از بخشهای مهم زنجیره معدن و فولاد کشور است و هرگونه اختلال در این بخش میتواند اثرات گستردهای بر صنایع وابسته داشته باشد. کاهش استخراج، رشد هزینهها، محدودیت انرژی و مشکلات صادراتی از جمله عواملی هستند که در ماههای اخیر فشار زیادی بر فعالان این حوزه وارد کرده اند.
دبیر انجمن سنگ آهن ایران معتقد است در صورت حل نشدن مشکلات موجود، شرایط تولید در سال آینده سختتر خواهد شد و برای حفظ فعالیت معادن باید اقدامات حمایتی و اصلاحی در کوتاهترین زمان انجام شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار حوزه معادن، سنگ آهن، فلزات، ضایعات فلزی، قیمت مواد معدنی و تحولات صنعت بازیافت، اخبار تخصصی سایت ایران ضایعات را دنبال کنید.
ایران ضایعات تلاش می کند جدیدترین گزارش ها و تحلیل های مرتبط با بازار ضایعات، معدن و صنایع معدنی را در اختیار فعالان این حوزه قرار دهد.
نسرین دلاور
نظرات کاربران :