خام فروشی بیش از ۹۰ درصد معادن کرمانشاه
بخش معدن کرمانشاه با وجود برخورداری از ذخایر قابل توجه، همچنان با چالش هایی مانند کوچک مقیاس بودن معادن و سهم بالای خام فروشی مواد معدنی مواجه است. بر اساس اظهارات استاندار کرمانشاه، بیش از ۹۰ درصد تولیدات معدنی استان بدون طی مراحل فرآوری به بازار عرضه می شود؛ موضوعی که از ظرفیت پایین ایجاد ارزش افزوده در این بخش حکایت دارد.
این موضوع در نشست شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی استان و در جریان بررسی مسائل فعالان معدنی مطرح شد. منوچهر حبیبی در این نشست بر ضرورت همکاری دستگاههای اجرایی با معدن داران و تسریع در حل مشکلات زیرساختی، مالی، ماشین آلات و مجوزهای فعالیت معدنی تأکید کرد.
کرمانشاه حدود ۲۳۰ معدن دارد
بر اساس اطلاعات مطرح شده در این نشست، استان کرمانشاه حدود ۲۳۰ معدن دارد که نزدیک به ۲۰۰ معدن از این تعداد در حال فعالیت هستند. مجموع ذخایر معدنی استان نیز حدود ۱.۸ میلیارد مترمکعب برآورد شده است.
ترکیب ذخایر معدنی کرمانشاه نشان می دهد بخش قابل توجهی از ظرفیت استان در حوزه مصالح ساختمانی متمرکز است. حدود ۵۶ درصد ذخایر به مصالح ساختمانی اختصاص دارد و پس از آن، سنگ های تزئینی با سهم ۲۲ درصد قرار گرفته اند. حدود ۲۰ درصد دیگر نیز شامل کانی های غیر فلزی و عمدتاً مواد آبرفتی می شود.
با وجود این ظرفیت، بخش معدن استان هنوز نتوانسته سهم متناسبی در ایجاد صنایع پایین دستی و افزایش ارزش محصولات معدنی داشته باشد.
دو چالش اصلی پیش روی معادن استان
استاندار کرمانشاه دو مسئله را از مهمترین مشکلات ساختاری بخش معدن استان عنوان کرده است. نخستین چالش، کوچک مقیاس بودن بخش قابل توجهی از معادن است. فعالیت معادن کوچک می تواند دسترسی به سرمایه، تجهیزات مدرن، فناوری های فرآوری و بازارهای بزرگ را دشوارتر کند.
دومین مسئله نیز به سهم بسیار بالای خام فروشی مربوط می. شود. زمانی که مواد استخراج شده بدون فرآوری یا با حداقل عملیات تکمیلی از استان خارج شوند، بخش قابل توجهی از ارزش اقتصادی زنجیره معدن در مراحل بعدی تولید ایجاد خواهد شد؛ مراحلی که لزوماً در استان کرمانشاه انجام نمی شوند.
از همین رو، توسعه واحدهای فرآوری می تواند یکی از مسیرهای افزایش ارزش افزوده و تقویت اشتغال در مناطق معدنی استان باشد.
تأکید بر نقش بخش خصوصی در توسعه معادن کرمانشاه
در این نشست بر نقش معدن داران و سرمایه گذاران بخش خصوصی در شکل گیری فعالیت های معدنی استان تأکید شد.
بر اساس اظهارات استاندار، بخش عمده فرآیندهای مرتبط با سرمایه گذاری، اکتشاف، اخذ مجوزها و ایجاد اشتغال توسط فعالان بخش خصوصی انجام می شود. در مقابل، مشکلاتی مانند تأمین برق، سوخت، تسهیلات بانکی و زیرساخت ها از جمله مسائلی هستند که نیازمند همراهی دستگاه های دولتی و اجرایی است.
رفع این موانع می تواند به فعال ماندن معادن موجود و همچنین افزایش انگیزه برای سرمایه گذاری های جدید در بخش معدن کمک کند.
ضرورت شناسایی ذخایر معدنی جدید
یکی دیگر از محورهای مطرح شده، افزایش فعالیت های اکتشافی در استان کرمانشاه بود. بر این اساس، سازمان صنعت، معدن و تجارت استان موظف شده است موضوع شناسایی و اکتشاف ذخایر معدنی جدید را از طریق وزارت صنعت، معدن و تجارت با جدیت بیشتری دنبال کند.
توسعه اکتشافات معدنی می تواند اطلاعات دقیق تری از ظرفیت واقعی زیرزمینی استان ارائه دهد و زمینه را برای شناسایی ذخایر جدید و برنامه ریزی بلند مدت در بخش معدن فراهم کند.
تسهیل ورود ماشین آلات معدنی از منطقه آزاد قصرشیرین
تأمین ماشین آلات معدنی نیز یکی از مطالبات مطرح شده از سوی فعالان این بخش بود. فرسودگی یا کمبود تجهیزات می تواند هزینه استخراج را افزایش داده و ظرفیت تولید معادن را محدود کند.
در همین راستا، موضوع استفاده از ظرفیت منطقه آزاد قصر شیرین برای واردات ماشین آلات معدنی مورد توجه قرار گرفت.
قرار است با مشارکت مدیریت منطقه آزاد، نمایندگان اتاق بازرگانی و فعالان حوزه معدن، ضوابط و مسیر قانونی این نوع واردات بررسی شود. همچنین مقرر شده است در صورت وجود تجربه های موفق در سایر مناطق آزاد کشور، مستندات مربوطه برای تسریع در دریافت مجوزهای لازم مورد استفاده قرار گیرد.
تشکیل کارگروه ویژه برای فرآوری قیر طبیعی
یکی از مهمترین برنامههای مطرحشده در این نشست، ایجاد سازوکار ویژه برای فرآوری قیر طبیعی کرمانشاه است.
کرمانشاه از ذخایر قابل توجه قیر طبیعی در کشور برخوردار است و به همین دلیل، توسعه فناوری های فرآوری این ماده می تواند نقش مهمی در کاهش خام فروشی و افزایش ارزش اقتصادی ذخایر استان داشته باشد.
بر اساس تصمیم اعلامشده، کارگروهی تخصصی با مسئولیت معاونت هماهنگی امور اقتصادی استانداری تشکیل خواهد شد. سازمان صمت، دانشگاه رازی، پارک علم و فناوری و نمایندگان بخش خصوصی نیز در این مجموعه حضور خواهند داشت.
هدف این کارگروه، بررسی و دستیابی به فناوری مناسب برای فرآوری قیر طبیعی و حرکت به سمت جلوگیری از فروش خام این محصول است.
چرا فرآوری مواد معدنی اهمیت دارد؟
فروش ماده معدنی در شکل خام، معمولاً بخش محدودی از زنجیره ارزش را نصیب تولیدکننده و منطقه معدنی می کند. در مقابل، ایجاد واحدهای فرآوری می تواند زمینه تولید محصولات با ارزش اقتصادی بالاتر را فراهم کند.
فرآوری همچنین می تواند پیامدهای دیگری مانند افزایش اشتغال، توسعه صنایع وابسته، رشد درآمدهای محلی و ایجاد بازار برای خدمات فنی و مهندسی داشته باشد.
به همین دلیل، کاهش خام فروشی معادن کرمانشاه صرفاً یک موضوع مربوط به فروش محصولات معدنی نیست؛ بلکه می تواند بر ساختار صنعتی و اشتغال استان نیز اثرگذار باشد.
اصلاح نحوه محاسبه مالیات معادن
موضوع دیگری که در نشست شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی مطرح شد، نحوه محاسبه مالیات فعالان معدنی بود.
بر اساس تصمیم اعلام شده، دستگاه های اقتصادی و مالیاتی استان باید مبنای محاسبه مالیات معادن را با توجه به میزان واقعی استخراج و برداشت مورد بررسی قرار دهند و حقوق قانونی معدن داران را مطابق مقررات قانون معادن رعایت کنند.
این موضوع برای معدنداران اهمیت زیادی دارد؛ زیرا میزان واقعی تولید و استخراج می تواند با ظرفیت اسمی یک معدن متفاوت باشد.
رفع معارضات محلی در مسیر فعالیت معادن
وجود برخی اختلافات محلی و اجتماعی از دیگر موانعی است که می تواند روند فعالیت پروژه های معدنی را با مشکل مواجه کند. در همین راستا، فرمانداران استان موظف شده اند در چارچوب ماده ۱۹ قانون معادن برای حلوفصل معارضات و مسائل محلی مرتبط با فعالیتهای معدنی اقدام کنند.
هدف از این اقدام، جلوگیری از توقف پروژه ها و کاهش وقفه در فرآیند تولید و اشتغال عنوان شده است.
تأمین سوخت ماشین آلات معدنی و دیزل ژنراتور ها
فعالان معدن برای ادامه فعالیت به تأمین پایدار سوخت ماشین آلات و تجهیزات وابسته هستند. در این زمینه، مشکلات مربوط به ثبت اطلاعات در سامانه ها و تأمین سوخت دیزل ژنراتورها و ماشین آلات معدنی نیز مورد توجه قرار گرفت.
بر اساس دستور مطرح شده در این نشست، شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی و شرکت توزیع نیروی برق استان باید با هماهنگی سازمان صمت و نمایندگان بخش معدن برای رفع این موانع اقدام کنند. حل مشکلات سوخت و انرژی میتواند از توقف فعالیت معادن در اثر کمبود یا اختلال در تأمین انرژی جلوگیری کند.
پیگیری تسهیلات بانکی برای معدن داران
تأمین منابع مالی یکی دیگر از مسائل مهم فعالان بخش معدن استان است. برخی معدنداران برای توسعه فعالیت، خرید تجهیزات، تأمین سرمایه در گردش یا ادامه عملیات تولید به تسهیلات بانکی نیاز دارند.
در این راستا مقرر شده است دبیرخانه شورای هماهنگی بانک های استان اطلاعات مربوط به متقاضیان تسهیلات، میزان پرداختی ها و موانع موجود در مسیر دریافت منابع مالی را جمع آوری کند. این بررسی قرار است زمینه پیگیری مشکلات اعتباری معدنداران در سطح استانی و ملی را فراهم کند.
بررسی مشکلات معادن متوقف شده
مشکلات مربوط به منابع طبیعی نیز در فهرست مطالبات معدن داران کرمانشاه قرار دارد. بر اساس دستور استاندار، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان باید پرونده های مربوط به معادن متوقف شده را با رویکرد تعاملی بررسی کند. در این میان، پرونده های مرتبط با معادن سنگ آهن از جمله مواردی هستند که بر رسیدگی سریع تر به آنها تأکید شده است.
حل اختلافات و تعیین تکلیف این پرونده ها می تواند به بازگشت بخشی از ظرفیت های متوقف شده به چرخه تولید کمک کند.
کاهش خام فروشی؛ مسیر توسعه معدن کرمانشاه
آمار اعلام شده درباره فروش خام بیش از ۹۰ درصد تولیدات معدنی کرمانشاه، نشان می دهد توسعه استخراج به تنهایی نمی تواند تمام ظرفیت اقتصادی بخش معدن استان را فعال کند.
حرکت از استخراج و فروش مواد اولیه به سمت ایجاد زنجیره های فرآوری، به سرمایه گذاری، فناوری، ماشین آلات و زیرساخت مناسب نیاز دارد. در این میان، قیر طبیعی یکی از محصولاتی است که می تواند در صورت توسعه فرآوری، به جای عرضه خام، در قالب محصولات با ارزش افزوده بالاتر وارد بازار شود.
از سوی دیگر، رفع مشکلات تأمین سوخت و برق، تسهیل واردات ماشین آلات، تأمین منابع مالی، حل معارضات محلی و تسریع در تعیین تکلیف معادن متوقف شده، از جمله اقداماتی است که می تواند به تقویت فعالیت معدن داران استان کمک کند.
جمع بندی
بخش معدن کرمانشاه با حدود ۲۳۰ معدن و ذخایر برآوردی ۱.۸ میلیارد مترمکعب، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه اقتصادی استان دارد. با این حال، کوچک مقیاس بودن بسیاری از معادن و خام فروشی بیش از ۹۰ درصد محصولات معدنی از مهمترین چالشهای این بخش به شمار میرود.
تأکید بر فرآوری قیر طبیعی، توسعه اکتشافات، تسهیل واردات ماشین آلات از منطقه آزاد قصر شیرین، اصلاح محاسبه مالیات بر اساس استخراج واقعی، حل مشکلات سوخت و برق و فراهم کردن دسترسی بهتر به تسهیلات بانکی، مجموعه اقداماتی است که برای رفع موانع بخش معدن کرمانشاه مطرح شده است.
در صورت اجرای مؤثر این برنامهها، توسعه صنایع فرآوری می تواند سهم بیشتری از ارزش زنجیره معدن را در داخل استان نگه دارد و زمینه افزایش اشتغال و فعالیت های صنعتی وابسته به معدن را فراهم کند.
نسرین دلاور
نظرات کاربران :