افزایش تقاضای سنگ آهن در آسیا؛ نا امیدی از گسترش فولاد سبز
رشد نیاز آسیا به سنگ آهن در حالی ادامه دارد که فولاد سبز با موانع جدی مواجه شده است.
بازار جهانی سنگ آهن در آستانه یک دوره تازه از تقاضای پر قدرت قرار گرفته؛ موضوعی که بیش از همه از گسترش تولید فولاد در هند و کشورهای جنوب شرق آسیا نشأت می گیرد. در مقابل، جریان کربن زدایی صنعت فولاد با چالش هایی مانند هزینه های سنگین سرمایه گذاری، نبود مشوق های کافی و کمبود اجماع سیاستی رو به رو شده و همین مسئله، سرعت حرکت به سمت فولاد کم کربن را کاهش داده است.
در صنعت فولاد، بسیاری از فعالان و تحلیلگران بر این باورند که افزایش تولید در اقتصادهای نو ظهور آسیایی می تواند افت تولید در چین و برخی بازارهای غربی را جبران کند. همین روند، احتمالاً سطح تقاضای سنگ آهن را در سال های آینده در محدوده ای بالا نگه خواهد داشت.
هند در این میان مهم ترین نقش را ایفا می کند. برنامه این کشور برای افزایش ظرفیت تولید فولاد از حدود ۱۶۸ میلیون تن به نزدیک ۴۰۰ میلیون تن تا سال ۲۰۳۵، به عنوان یکی از اصلی ترین محرک های بازار سنگ آهن شناخته می شود. کارشناسان می گویند تحقق این هدف بدون واردات گسترده سنگ آهن امکان پذیر نخواهد بود، زیرا ذخایر داخلی هند پاسخگوی چنین رشد بزرگی نیست.
آمارهای منتشر شده نشان می دهد هند در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۸.۶ میلیون تن سنگ آهن صادر کرده و ۱۳.۹ میلیون تن واردات داشته است. با این حال، در صورت دو برابر شدن تولید فولاد این کشور در دهه پیش رو، نیاز به واردات سنگ آهن به مراتب بیشتر خواهد شد و این ماده اولیه به یکی از اقلام کلیدی زنجیره تأمین فولاد هند تبدیل می شود.
در جنوب شرق آسیا نیز روند مشابهی در حال شکل گیری است. کشورهایی مانند ویتنام، اندونزی و تایلند در مسیر توسعه ظرفیت های صنعتی و فولادسازی قرار دارند و انتظار می رود بخش عمده پروژه های جدید آنها بر پایه سنگ آهن وارداتی تعریف شود. این موضوع می تواند موقعیت بازارهای صادراتی سنگ آهن را بیش از پیش تقویت کند.
در همین حال، بازار جهانی تا سال ۲۰۳۵ ممکن است با کسری حدود ۶۵۰ میلیون تن سنگ آهن مواجه شود. به گفته او، سرعت بهره برداری از معادن جدید کمتر از نرخ خروج ذخایر قدیمی از چرخه تولید است و همین شکاف، تعادل عرضه و تقاضا را تحت فشار قرار می دهد.
اما در سوی دیگر ماجرا، چشم انداز فولاد سبز چندان امیدوار کننده نیست. در نشست های تخصصی مرتبط با کربن زدایی صنعت فولاد در سنگاپور، کارشناسان تأکید کردند که مسیر گذار به تولید کم انتشار با مانع های اقتصادی و سیاستی جدی رو به رو است. به اعتقاد آنها، هزینه بالای فناوری های جدید و نبود پشتیبانی مؤثر دولت ها، سرعت سرمایه گذاری در این بخش را پایین آورده است.
در حال حاضر نیز بخش زیادی از طرح های تازه فولادسازی در آسیا با اتکا به کوره بلند و کنورتور اکسیژنی اجرا می شود؛ فناوری که از نظر صنعتی و اقتصادی قابل اتکاست، اما به دلیل وابستگی شدید به زغال سنگ متالورژیکی، جزو آلاینده ترین روش های تولید فولاد محسوب می شود.
صنعت فولاد سهمی حدود ۸ درصدی از کل انتشار دی اکسیدکربن جهان دارد و از همین رو، کاهش آلایندگی در این بخش برای تحقق هدف کربن خنثی تا سال ۲۰۵۰ اهمیت زیادی دارد. با این حال، آنچه اکنون در بسیاری از شرکت های معدنی و فولادی دیده می شود بیشتر بر افزایش بهره وری و مصرف سنگ آهن با عیار بالاتر متمرکز است، نه تغییر اساسی در فناوری تولید.
به باور کارشناسان، تحقق واقعی فولاد کم کربن نیازمند جایگزینی زغال سنگ با هیدروژن سبز و استفاده گسترده از برق تجدیدپذیر در زنجیره تولید است؛ مسیری که هنوز در سطح جهانی به بلوغ نرسیده و از نظر اقتصادی نیز فراگیر نشده است.
بر اساس اعلام معاون دبیر کل انجمن جهانی فولاد، تاکنون تنها ۲۰ میلیارد دلار برای توسعه فولاد سبز در جهان سرمایه گذاری شده است. نتیجه این میزان سرمایه گذاری، ایجاد ظرفیتی در حدود ۷۰.۸ میلیون تن تا سال ۲۰۳۰ خواهد بود که بیشتر آن در اروپا متمرکز می شود.
این در حالی است که برآوردها نشان می دهد تولید جهانی فولاد تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۲ میلیارد تن در سال خواهد رسید؛ بنابراین سهم فولاد سبز از کل تولید جهانی همچنان کمتر از ۴ درصد باقی می ماند.
نسرین دلاور
نظرات کاربران :