پیامدهای ممنوعیت صادرات اسلب و ورق فولادی ایران در خاورمیانه

مرکز تحلیلی GMK در تازه‌ ترین گزارش خود، پیامدهای تصمیم ایران برای توقف صادرات اسلب و محصولات نورد تخت فولادی را بر بازار های منطقه ای و جهانی بررسی کرده است؛ تصمیمی که به باور این مرکز، عرضه فولاد تخت در خاورمیانه و آسیا را به طور محسوسی کاهش می‌ دهد و در صورت تداوم، می‌ تواند پشتوانه‌ ای برای رشد یا تثبیت قیمت‌ های منطقه‌ ای باشد.  

 جزئیات بخشنامه و دامنه ممنوعیت صادرات  

بر اساس بخشنامه دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت ایران، صادرات اسلب و ورق‌های فولادی تا تاریخ ۹ خرداد ۱۴۰۵ (۳۰ مه ۲۰۲۶) متوقف شده است. این ممنوعیت در ادامه خسارت‌ های وارد شده به برخی واحدهای فولادی کشور پس از تنش‌ های اخیر با ایالات متحده و اسرائیل اعمال شده و به صورت موقت صادرات گروهی از محصولات فولادی را متوقف کرده است.  

این تصمیم بر پایه مصوبات وزارت صنعت، معدن و تجارت و شورای عالی امنیت ملی اتخاذ شده و در صورت ادامه وضعیت اضطراری، احتمال تمدید آن نیز وجود دارد. دامنه این محدودیت صادراتی، طیف گسترده‌ ای از محصولات تخت فولادی را در بر می‌ گیرد؛ از جمله اسلب فولادی، ورق گرم و سرد، محصولات نورد قلع‌ اندود، ورق گالوانیزه، انواع ورق‌ های پوشش‌ دار، ورق رنگی و تسمه فولادی.  

 کاهش عرضه فولاد تخت در خاورمیانه و آسیا  

به ارزیابی مرکز GMK، نقش ایران در تأمین اسلب و فولاد تخت در بازار کشور های منطقه‌ ای به‌ ویژه در خاورمیانه و بخش‌ هایی از آسیا قابل توجه است و توقف صادرات از سوی ایران، به معنای کاهش عرضه کوتاه‌ مدت این محصولات برای خریداران سنتی خواهد بود.  

این کاهش عرضه در بخش اسلب اهمیت ویژه‌ ای دارد؛ چرا که اسلب خوراک اصلی بسیاری از تولیدکنندگان کلاف نورد گرم در منطقه محسوب می‌شود و هرگونه محدودیت در دسترسی به آن می‌تواند زنجیره تولید ورق‌های گرم و سپس محصولات پایین‌ دستی را تحت تأثیر قرار دهد.  

 اثر احتمالی بر قیمت‌ های منطقه‌ ای فولاد تخت  

گزارش GMK تأکید می‌کند در صورتی که ممنوعیت صادرات فراتر از ضرب‌ الاجل تعیین‌ شده یعنی پایان ماه مه ۲۰۲۶ تمدید شود، تعادل عرضه و تقاضا در بازارهای منطقه‌ ای فولاد تخت می‌ تواند به نفع افزایش یا حداقل حمایت از قیمت‌ ها تغییر کند.  

به بیان دیگر، کاهش حضور ایران در بازار صادرات اسلب و محصولات تخت، در کنار محدودیت‌ های تولید ناشی از آسیب به واحدهای فولادی داخلی، زمینه‌ ای برای تقویت قیمت‌ های فولاد تخت در خاورمیانه و برخی بازارهای آسیایی فراهم می‌ کند؛ به‌ خصوص اگر سایر عرضه‌ کنندگان منطقه‌ ای نتوانند به سرعت این خلا را جبران کنند.  

تاثیر حملات اخیر بر توان تولید و صادرات ایران  

در جمع‌بندی این گزارش، به حملات هوایی ۲۷ مارس علیه دو مجموعه بزرگ فولادی کشور، فولاد خوزستان و فولاد مبارکه، اشاره شده است؛ حملاتی که به زیرساخت‌ های ذخیره‌ سازی و تأمین برق این واحدها آسیب وارد کرده است.  

به اعتقاد GMK، این رخدادها احتمال کاهش تولید شمش و اسلب در کوتاه‌ مدت را افزایش می‌ دهد و در کنار ممنوعیت صادرات، ظرفیت ایران برای حضور در بازار جهانی اسلب و فولاد تخت را محدودتر می‌کند.  

برآیند این تحولات به‌طور کلی حاکی از آن است که بازار فولاد تخت در خاورمیانه و آسیا در ماه‌ های پیش‌ رو با عرضه محدودتر، حساسیت بیشتر نسبت به ریسک‌های ژئوپلیتیک و احتمال حمایت از سطح قیمت‌ ها رو به‌ رو خواهد بود؛ مسیری که تا حد زیادی به مدت‌ زمان تداوم محدودیت‌های صادراتی ایران و روند بازگشت کامل ظرفیت تولید واحدهای فولادی این کشور وابسته است.