بحران افزایش شدید قیمت مواد اولیه در صنعت فولاد

دکتر امین خسروی، از سهامداران و اعضای هیئت مدیره ایران ضایعات با نگاهی به وضعیت کنونی صنعت فولاد ایران، افزایش شدید قیمت مواد اولیه فولادی و به ویژه ورق سرد را یکی از جدی‌ ترین تهدیدها برای تداوم تولید داخلی عنوان کرد. این جهش قیمتی که طی پنج ماه اخیر بیش از ۶۰ درصد بوده، به تعبیر وی، رقابت پذیری صنایع پایین دستی را تحت الشعاع خود قرار خواهد داد.

بر اساس اظهارات این عضو هیئت مدیره ایران ضایعات، ورق سرد به دلیل ویژگی ‌هایی نظیر سطح صیقلی، استحکام بالا و دقت ابعادی، نقشی حیاتی در تولید محصولات لوازم خانگی، خودرو و سازه های فلزی ایفا می کند. اما افزایش مداوم قیمت آن از حدود ۴۵ هزار تومان در مهرماه ۱۴۰۴ به بیش از ۷۳ هزار تومان در دی‌ ماه ۱۴۰۵، تولیدکنندگان را در وضعیت اقتصادی دشواری قرار داده است.

 شکاف عمیق بین بورس و بازار آزاد

دکتر خسروی اظهار داشت که مشکل اصلی تنها افزایش قیمت نیست، بلکه نحوه عرضه محدود و انحصاری مواد اولیه در بورس کالا می باشد که به گفته وی موجب ایجاد بازاری دو قیمتی شده است. در شرایطی که تولیدکنندگان واقعی تنها می توانند ۳۰ تا ۴۰ درصد از نیاز خود را از بورس تهیه کنند، ناگزیرند بخش عمده ‌ای از مواد اولیه را از بازار آزاد فولاد با بهای بسیار بالاتر خریداری کنند.

این فاصله قیمتی به ‌صورت مستقیم بر قیمت تمام شده کالاهای مصرفی و لوازم خانگی تأثیر گذاشته و توان رقابت محصولات ایرانی را کاهش داده است. سهامداران ایران ضایعات، این وضعیت را مصداق چرخه‌ ‌ای معیوب دانست که در آن، فولادساز و دلال سود می برند اما تولیدکننده واقعی زیان می ‌بیند.

 برندگان و بازندگان چرخه فولاد

به تحلیل دکتر امین خسروی، در بازار فعلی فولاد سه گروه اصلی فعالاند: فولادسازان بزرگ، واسطه‌ ها و تولیدکنندگان. گروه نخست از افزایش قیمت ‌ها منتفع می ‌شود، گروه دوم از دلالی و فروش آزاد سود کلان می ‌برد و تنها گروه زیان‌ دیده تولیدکنندگان واقعی‌ هستند که مجبور به خرید گران مواد داخلی شده اند.

پیامدهای اقتصادی و راهکار پیشنهادی  

وی در ادامه هشدار داد که ادامه این روند، پیامدهای سنگینی مانند رکود تولید، افزایش قیمت کالاهای داخلی، تعطیلی کارگاه ها و رشد بیکاری را در پی دارد. تنها راه عبور از این بحران، اصلاح ساختار عرضه ورق سرد در بورس کالا و حذف رانت های قیمتی است. ساز و کار توزیع شفاف و تخصیص هوشمند مواد اولیه بین تولیدکنندگان واقعی، در اولویت سیاست گذاری ها قرار گیرد تا تولید ملی از زیر فشار نوسانات غیرمنطقی قیمت فولاد نجات پیدا کند.

دکتر امین خسروی در پایان یادآور شد که صنعت فولاد باید تکیه گاه تولید ملی باشد، نه مانعی برای آن. اگر اصلاحات ساختاری در نظام تأمین و قیمت گذاری مواد اولیه فولادی به سرعت انجام نشود، صنایع پایین دستی ایران با تهدیدی جدی در استمرار فعالیت خود رو به رو خواهند شد.