چرا بازار کاغذ و مقوا همچنان در تب و تاب است؟

بازار محصولات سلولزی در سال ۱۴۰۵ روزهای پرفراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است. با وجود اینکه گزارش ‌های اخیر از کاهش شتاب گرانی ‌ها و رسیدن به ثباتی نسبی حکایت دارد، اما نگاهی دقیق ‌تر به زنجیره تأمین این کالا، نشان‌ دهنده چالش ‌های عمیقی است که تولیدکنندگان و تجار با آن دست ‌و پنج نرم می ‌کنند.

وضعیت دوگانه تولید؛ خودکفایی در بسته‌ ‌بندی، وابستگی در تحریر

حمید نیکدل، رئیس اتحادیه کاغذ و مقوا، ضمن تحلیل وضعیت موجود، به یک تضاد آشکار در این صنعت اشاره کرد. در حالی که ایران در تأمین کاغذهای چاپ و تحریر همچنان به واردات خارجی (عمدتاً از چین، اندونزی و روسیه) وابسته است، اما در بخش صنایع بسته‌ ‌بندی و مقوا، ورق‌ های بازگشته است که موفق شده ‌ایم به خودکفایی کامل برسیم.

این دستاورد که برای فعالان حوزه بازیافت حائز اهمیت است، نشان می ‌دهد که ظرفیت تولید سالانه یک میلیون تن مقوا، نه تنها نیاز داخلی را به ‌طور کامل پوشش داده، بلکه مسیر را برای صادرات ۱۵۰ هزار تنی به بازارهای هدف هموار کرده است. این یعنی بسته‌ ‌بندی، همچنان ستون فقرات تقاضای پایدار در بازار سلولزی کشور محسوب می ‌شود.

 چالش ‌های لجستیک؛ هزینه‌ هایی که دو برابر شد

یکی از نکات قابل تأمل در اظهارات اخیر، تغییر استراتژی در مبادی ورودی کالا است. پیش ‌تر، بنادر جنوبی و مسیرهای دریایی، دروازه اصلی ورود کاغذ بودند؛ اما محدودیت ‌های اخیر، واردکنندگان را ناچار به تغییر مسیر به سمت محور های ریلی پاکستان کرده است. این جا به ‌جایی اجباری، زنجیره تأمین را با افزایش ۱۰۰ درصدی هزینه ‌های حمل ‌و نقل رو به رو کرده است؛ فشاری که مستقیماً بر قیمت نهایی محصولات تأثیر می ‌گذارد.

 سد بزرگ تخصیص ارز

فعالان حوزه واردات کاغذ، اکنون بیش از هر زمان دیگری با صف‌ های طولانی و تأخیر در دریافت ارز دست ‌به‌ ‌گریبان ‌هستند. ماندگاری بیش از یک ساله پرونده ‌ها در صف تخصیص ارز، توان نقدینگی تجار را کاهش داده و ریسک فعالیت در این بازار را به شدت افزایش داده است.

آیا تولید داخلی راه برون ‌رفت از وابستگی است؟

علیرغم پتانسیل بالای ایران در حوزه بسته ‌بندی، تولید کاغذهای باکیفیت و تحریر با موانعی جدی رو به روست. فقدان تکنولوژی‌ های مدرن، چالش ‌های زیر ساختی در مدیریت منابع انرژی و آب، و البته خلأ سرمایه‌ ‌گذاری دولتی، عواملی هستند که باعث شده ‌اند همچنان بخش بزرگی از نیازهای اداری و آموزشی کشور، متکی به منابع خارج از مرزها باقی بماند.

با این حال، آنچه واضح است اینکه بازار محصولات سلولزی، چه در بخش کاغذ و چه در صنعت مقوا، بازاری است که تقاضای آن هرگز فروکش نمی ‌کند؛ چرا که هر کالای تولیدی، برای رسیدن به دست مصرف‌ کننده نهایی، به یک بسته ‌بندی استاندارد و محافظ نیاز دارد.