آیا بازار پلیمر در آستانه جهش قیمتی دوباره است؟

در شرایطی که صنایع پایین ‌دستی پلیمر همچنان با چالش ‌های جدی در تأمین خوراک اولیه دست‌وپنج نرم می ‌کنند، تصمیم اخیر شرکت ملی صنایع پتروشیمی برای رفع محدودیت ‌های صادراتی، موج جدیدی از نگرانی‌ ها را در میان فعالان این حوزه برانگیخته است. این اقدام که با هدف تخلیه انبارها و استفاده از مازاد تولید صورت گرفته، از دیدگاه کارشناسان می ‌تواند تعادل شکننده فعلی را برهم بزند.

تداوم شکاف عرضه و تقاضا

مدیر عامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی در حالی از آزادسازی صادرات برخی محصولات سخن می‌ گوید که آمارهای بورس کالا تصویر متفاوتی را ارائه می‌ دهند. مقایسه آمارها نشان می‌دهد عرضه محصولات استراتژیکی نظیر PVC که پیش از تنش ‌های اخیر به ‌طور میانگین به ۱۳ هزار تن در هفته می ‌رسید، اکنون به محدوده ۴ تا ۵ هزار تن سقوط کرده است. این ریزش عرضه، فضای رقابتی شدیدی را در معاملات ایجاد کرده که پیامد مستقیم آن، رشد سرسام ‌آور قیمت ‌ها برای تولیدکنندگان داخلی است.

سایه سنگین بازار سیاه بر تولید

بررسی‌ های میدانی حاکی از آن است که ناتوانی تولیدکنندگان واقعی در تأمین نیاز خود از طریق بورس، پای آنها را به بازار سیاه باز کرده است. در حالی که قیمت پایه یک گرید خاص PVC در بورس حدود ۹۵ هزار تومان تعیین شده، رقابت‌های هیجانی قیمت را به بیش از ۲۱۰ هزار تومان رسانده و با احتساب هزینه ‌های جانبی، این ماده اولیه در بازار آزاد تا مرز ۲۶۰ هزار تومان نیز خرید و فروش می ‌شود. فعالان این صنف معتقدند بخش بزرگی از عرضه‌ های موجود در بازار سیاه، نه تولید جدید، بلکه حاصل ذخایر انبار شده ‌ای است که به‌ زودی با اتمام آنها، بحران کمبود شدت بیشتری خواهد گرفت.

قطعی برق؛ دومینوی فشارهای مالی بر صنایع پلیمری

در کنار چالش ‌های تأمین مواد اولیه، ناترازی انرژی نیز به بحرانی جدی برای شهرک‌های صنعتی تبدیل شده است. محدودیت فعلیِ یک روز قطعی برق در هفته، با پیش ‌بینی تداوم گرما و افزایش ناترازی ‌ها، در آستانه دوبرابر شدن قرار دارد. این توقف ‌های اجباری تولید، در کنار تورم افسار گسیخته قیمت مواد اولیه، حاشیه سود تولیدکنندگان محصولات پلیمری را به حداقل رسانده و بسیاری از واحدهای تولیدی را در آستانه تعطیلی قرار داده است.

در مجموع به نظر می ‌رسد تصمیم اخیر برای آزادسازی صادرات، بدون در نظر گرفتن ظرفیت ‌های واقعی تولید داخلی و زیرساخت ‌های تأمین انرژی، می‌تواند به افزایش بی ‌ثباتی در بازار پلیمر دامن بزند. در این میان، انتظار می ‌رود نهادهای تصمیم‌گیر با اولویت ‌بندی تأمین خوراک واحدهای داخلی، مانع از تداوم التهاب در زنجیره ارزش پلاستیک و پلیمر کشور شوند.